به نامش و به یادش

کاشفان فروتن شوکران گلچینی از اشعار شاملو در کتاب های مختلف نظیر : آیدا درخت خنجر و خاطره - دشنه در دیس - باغ آیینه و... است که علت جمع آوری آنها در یک مجموعه موضوع واحد آنها است که اکثرا به اعدام مبارزان و انقلابیون این وطن (به قول شاملو) در سال های قبل از انقلاب اختصاص دارد و در کل فضای بیشتر اشعار مجموعه ،فضای مرثیه و مبارزه است .

البته شعر "با چشم ها " به لحاظ محتوایی از بقیه اشعار این مجموعه جداست و موضوع آن به انقلاب سفید شاه می پردازد که از دید شاملو عده ای از روشنفکران آن روزگار نیز که شیفته آفتاب بودند دلفریفته این آفتاب واره شدند .

شاملو بعدها نوشت :

برخی اشعار برای کسانی گفته شده که بعدها دانستم دستشان به خون آلوده است به همین دلیل تقدیم این اشعار به آنها معنا ندارد((نقل به مضمون)).

انتخاب یک یا دو شعر از این مجموعه بسیار کار دشواری است . غیر از دو شعر منتخب زیر با عنوان از مرگ و شکاف خواندن شعر مرگ وارطان که برای اعدام وارطان سالاخانیان گفته شده و همچنین شعر با چشم ها که پیش تر به آن اشاره شد را حتما توصیه می کنم

و نمونه ای از اشعار کتاب

از مرگ ....

هرگز از مرگ نهراسیده ام

اگرچه دستانش از ابتذال ،شکننده تر بود

هراس من - باری - همه از مردن در سرزمینی است

که مزد گورکن

از آزادی آدمی

افزون تر باشد

جستن

یافتن

وآنگاه

به اختیار برگزیدن

و از خویشتن خویش

بارویی پی افکندن...

اگر مرگ را از این همه ارزشی بیش تر باشد

حاشا حاشا که هرگز از مرگ هراسیده باشم


****

شکاف - برای اعدام خسرو گلسرخی

زاده شدن

بر نیزه ی تاریک

همچون میلاد گشاده ی زخم

سفر یگانه فرصت را

سراسر

در سلسله پیمودن .

بر شعله خویش

سوختن

تا جرقه واپسین

بر شعله خرمنی

که در خاک راهش

یافته اند

بردگان

این چنین

این چنین سرخ و لوند

برخار بوته ی خون

شکفتن وینچنین گردن فراز

بر تازیانه تحقیر

گذشتن

و راه را تا غایت نفرت

بریدن.-

آه ، از که سخن می گویم ؟

ما بی چرا زندگانیم

آنان به چرا مرگ خود آگاهانند.

شاد و مهربان باشید.