نام کتاب : مشروطه ی ایرانی

مولف : دکتر ماشاالله آجودانی

ناشر : نشر اختران

کتاب "مشروطه ی ایرانی"نوشته ی دکتر ماشالله آجودانی ، کتابی است ارزشمند که به

جنبه های مختلفی از مشروطه می پردازد، از بررسی لغات و مفاهیمی چون

"حکومت" و "مشروطه" گرفته تا بررسی تاریخی حوادث مشروطه و بررسی

زندگانی تنی چند از بزرگان مشروطیت .

به نظر نگارنده مهم ترین ویژگی این کتاب ، بررسی دقیق مفاهیمی است که با ورود

به جامعه ی ایرانی (که با آشنایی با ینگه دنیا، چون کودکی نوپا قدم در طریق پیشرفت

و قانون گرایی به سبک غربی می نهد)و همنشین شدن با فرهنگ ایرانی و جامعه ی

به شدت سنتی آن زمان دچار کج فهمی گردیده و نه تنها به مقصود خود نمی رسد

بلکه از دل انقلاب مشروطه و حوادث آن میوه ی کال "مشروطه ی ایرانی"حاصل

می شود که چندی پس از آن در اثر همان کج فهمی، در مفهوم "آزادی" ، "ملت" و

"دموکراسی" به هرج و مرج گراییده و از پس آن،ایران تن به دیکتاتوری رضا خان

می دهد.

در قسمتی از کتاب می خوانیم:

((روشن تر بگویم، از آنجا که ما تجربه ی چنان مفاهیمی را نداشتیم، یعنی وقتی

"حکومت ملی" یا "مجلس ملی" یا "حکومت قانونی" و "مشروطه"نداشتیم، نمی

توانستیم چنان مفاهیمی هم در زبان داشته باشیم. اما مشکل، تنها، مشکل زبان نبود،

مشکل زبان به یک معنی مشکل تاریخ و ذهنیت انسان ایرانی هم بود.آن مفاهیم غربی

و تجربیات مربوط به آن ، نه در زبان ما وجود داشت ونه در واقعیت تاریخ ما. پس

ذهن انسانی که در زبان و تاریخ ایران بالیده و اندیشیده بود ، با آن مفاهیم بیگانه و نا

آشنا بود. انسان ایرانی با چنین ذهن و زبان وتاریخی، آنگاه که با مفاهیم جدید آشنا می

شد ، چون تجربه ی زبانی وتاریخی آن مفاهیم را(که دو روی یک سکه بودند)

نداشت ، آن ها را با درک و شناخت و برداشت تاریخی خود و با تجربه ی زبانی

خود، تفسیر ، تعبیرو بازسازی می کرد و سعی می کرد از غرابت و بیگانگی آن

مفاهیم جدید، با تقلیل دادن آن ها به مفاهیم آشنا،ُ یا با تطبیق دادن آن ها با دانسته های

خود، بکاهد و صورتی مآنوس و آشنا از آن ها ارائه دهد. در همین جریان آشنا سازی

ها بود که "آزادی قلم و بیان" در زبان و بیان روشنفکرانی چون یوسف خان

مستشارالدوله و ملکم خان و بسیاری ازروحانیون و مشروطه خواهان، به سادگی ، به

"امر به معروف و نهی از منکر" معنی می شد و از آن مهم تر، اساس مشروطیت و

حتی دموکراسی به "امرهم شوری بینهم"تعبیر می گردید.))

علاوه بر موضوعات فوق نویسنده با بررسی دقیق زندگی شخصیت ها یی تا ثیر گذار

چون ملکم خان ، مشیر الدوله و میرزا علی خان امین الدوله و ... حکایات جالبی را

از آن زمان به دست خواننده می دهد که می توان شخصیت اجتماعی ایرانیان

روشنفکر آن زمان را به نوعی مورد بررسی قرار داد.

از دیگر بخش های جالب این کتاب می توان به"گذرگاه خشونت" ، "تلقی شیعه از

حکومت" ، "وحدت تصوف و تشیع" و "اجتماعیون عامیون" نام برد.

شاید بتوان گفت بهترین ویژگی این کتاب ، اسناد انتهایی این کتاب و وسواس نویسنده

ی آن در بررسی و تحلیل وقایع و شخصیت هاست.